De ziekenzalving of het heilig oliesel is één van de zeven sacramenten van de Katholieke Kerk alsmede van de orthodoxe Kerken.
Het wordt door de priester toegediend aan zieken die in doodsgevaar verkeren; zij worden op het voorhoofd en op de handen gezalfd met speciaal hiervoor gezegende pure olijfolie (materie), waarbij tegenwoordig slechts eenmaal deze woorden worden uitgesproken: "Moge onze Heer Jezus Christus door deze heilige zalving en door Zijn liefdevolle barmhartigheid u bijstaan met de genade van Zijn Heilige Geest. Moge Hij u van zonden bevrijden, u heil brengen en verlichting geven". De oude ritus bestaat in het herhalen van een hieraan gelijk gebed bij de zalving van de verschillende ledematen en zintuigen (vorm).
Soms wordt gesproken van laatste sacramenten. Hiermee wordt naast de ziekenzalving ook de (laatste) communie (het viaticum) en de (laatste) biecht bedoeld.
Tegenwoordig dient men het oliesel - althans in de moderne parochies van de Rooms-katholieke Kerk - ook aan hen toe die niet ernstig ziek zijn, vooral in het geval het ouderen betreft. Ook zalft men reeds vaak mensen op leeftijd die geheel niet ziek zijn. Steeds vaker gebeurt dit in gemeenschappelijke vieringen. Vele theologen en priesters zien deze vieringen en handelingen als misbruiken, bovendien betwijfelen ze of zó toegediende heilig oliesels nog wel sacramenteel geldig zijn, omdat de voorwaarden voor ontvangst van het sacrament vaak niet aanwezig zijn. Bovendien vindt steeds vaker geen biecht voor het oliesel meer plaats, terwijl deze biecht - indien de zieke nog fatsoenlijk kan spreken - eigenlijk verplicht is. Het heilig oliesel is aldus een sacrament dat door de turbulentie van toenemende radicale innovaties hevig onder druk staat.
In tegenstelling tot wat wel eens beweerd wordt, mag en kan enkel een priester het sacrament van de ziekenzalving toedienen.