Het monotheïsme (van het Grieks monos: één en theos: god) is de religieuze leer of filosofie die gelooft in het bestaan van één God, in tegenstelling met het polytheïsme dat in het bestaan van vele goden gelooft. De eerste monotheïst was waarschijnlijk Akhenaten, een Egyptische farao uit de 18e dynastie. Hij schafte alle goden af behalve de zonnegod Aton, waarvan hij geloofde dat het zijn herrezen vader (Amenothep III was).
Het jodendom, het christendom en de islam worden wel aangeduid als "de drie monotheïstische religies". Om deze drie apart aan te duiden worden ze ook wel "Abrahamitisch religies" genoemd. De god van het christendom wordt met de naam God aangeduid; die van het jodendom en de islam soms ook.