Hendrik VIII (Greenwich, 28 juni 1491 – Westminster, 28 januari 1547), was koning van Engeland en Ierland (1509–1547), stamde uit het Huis Tudor, en was een zoon van Hendrik VII.
Hendrik wilde Engeland tot een sterke mogendheid maken, die een vooraanstaande rol zou spelen in de Europese politiek. Hij was intelligent en geïnteresseerd in kunst en wetenschap. Hij was echter ook liefdeloos, egoïstisch en wreed. Tegenstrevers, echtgenotes of (vaak getrouwe) dienaren die hem in de weg stonden ruimde hij meedogenloos uit de weg. Door zich in verschillende oorlogen te storten putte hij de schatkist geheel uit.
In latere jaren ging hij behendiger te werk en zocht nieuwe wegen om zijn macht te versterken. Hij verhoogde de belastingen, zocht samenwerking met het Lagerhuis, en verwijderde zich van de rooms-katholieke Kerk. De meerderheid van de bevolking steunde hem echter, omdat zij er niet slechter van werd. De belastingverhogingen werden gecompenseerd door een grotere economische activiteit en de enorme inflatie werd gecompenseerd door een grote toename van de buitenlandse vraag naar Engelse goederen.
Een belangrijke gebeurtenis in zijn regeringsperiode was de Act of Supremacy, de afscheiding van de Kerk van Engeland (Church of England, Anglicaanse Kerk) van Rome in 1534, waarbij Thomas Cromwell en Thomas Cranmer (aartsbisschop van Canterbury) een voorname rol speelden. Ook hier waren persoonlijke motieven in het spel. Hendrik was oorspronkelijk tegen de Reformatie, waardoor hij de titel 'Defensor fidei' (verdediger van het geloof) verwierf. Toen hij zich echter van zijn eerste vrouw, Catharina van Aragón, wilde laten scheiden, gaf paus Clemens VII hem daar geen toestemming voor. Daarop brak hij definitief met Rome. Hij confisceerde alle kerkelijke gelden en goederen. De afkeer die vele Engelsen hadden van Rome speelde hem daarbij in de kaart. Thomas More en John Fisher, bisschop van Rochester, waren de voornaamste slachtoffers van het verzet tegen de nieuwe kerkelijke politiek. Er was wel wat verspreid rooms-katholiek verzet, maar de katholieken die zich erbij neerlegden werden ongemoeid gelaten. De protestanten werden wel hevig vervolgd. Later kwam er wat meer toenadering tot de protestanten.
In 1542 werd Ierland onderworpen en begon Hendrik een oorlog met Schotland (overwinning bij Solway).
Hendrik VIII leeft ook voort in de geschiedenis als de man met de vele vrouwen. Hij huwde zesmaal:
Catharina van Aragón (1509, gescheiden 1533) Anna Boleyn (1533, onthoofd 1536) Jane Seymour (1536, gestorven in 1537) Anna van Kleef (1540, hetzelfde jaar gescheiden) Catharina Howard (1540, onthoofd in 1542) Catharina Parr (1543, zij overleefde hem) [Een hulpmiddeltje voor Engelse schoolkinderen om te onthouden: "divorced, beheaded, died, divorced, beheaded, survived."]
Van 6 vrouwen kwamen uiteindelijk 3 kinderen:
Met Catharina van Aragón kreeg hij een kind: Maria Met Anna Boleyn kreeg hij een kind: Elisabeth Met Jane Seymour kreeg hij een kind: Edward Het was een grote wens van Hendrik om een zoon te hebben die de troon zou kunnen bestijgen.
Hendrik VIII was niet alleen koning van Engeland, maar ook een verdienstelijk componist: van zijn hand zijn 34 werken overgeleverd, hoofdzakelijk liederen (waarvan Pastyme with good companye wel het bekendste is), maar ook instrumentale werken en een driestemmig motet (Quam pulchra es).