De Gregoriaanse muziek is de liturgische muziek die eigen is aan de Romeinse liturgie in de Katholieke Kerk. De term Gregoriaans wordt gebruikt om de kerkmuziek aan te duiden die sinds de 9e eeuw een vast onderdeel is van de kerkelijk liturgie in West-Europa, en melodisch voornamelijk uit het Midden-Oosten stamt.
De term Gregoriaans is een verwijzing naar paus en kerkvader Gregorius I (r. 590-604) die een zeer grote invloed heeft gehad op het vaststellen van het reeds bestaande muzikale gedeelte van de kerkelijke liturgie. De liturgische zang in de Romeinse misritus was in de eerste eeuwen van onze jaartelling ontstaan uit een christelijke vermenging van de Joodse synagogezang met de sacrale melodieën van het oude Griekenland en werd als zodanig vooral over de kerken van Rome, Italië, Zuid-Frankrijk, Noord-Afrika en Spanje verspreid. Gregorius I de Grote heeft tijdens zijn pontificaat richtlijnen opgesteld waaraan de liturgische muziek hoort te voldoen en op welke wijze deze dient te worden uitgevoerd. De Gregoriaanse muziek is weliswaar naar hem vernoemd, maar de algemene verspreiding ervan dateert van de Karolingische periode.
Keizer Karel de Grote (r. 768-814) heeft een belangrijke rol gespeeld bij het verspreiden van de Gregoriaanse muziek. Om de eenheid in zijn rijk te bevorderen is hij er een groot voorstander van geweest om allerlei zaken zowel op wereldlijk als op geestelijk terrein te standaardiseren. Hij heeft ervoor gezorgd dat het Gregoriaans in zijn hele rijk door de geestelijkheid is opgenomen in de mis. Tevoren bestonden er verschillende zangwijzen in West-Europa, onder meer de Gallicaanse zang, elders in de westelijke kerk waren reeds voorlopers van het Gregoriaans bekend. Deze bestaande zangwijzen leunden net als het Gregoriaans aan bij de zang van de synagoge en de bestaande sacrale melodieën van de betreffende streken. Het Gregoriaans voor gebruik in de liturgie dient voortaan uitsluitend in de kerk gebruikt te worden.
Het Gregoriaans kent heden ten dage geen strikte maat meer, al had het indertijd wel diverse eigen notenschriften; het wordt eenstemmig zonder begeleiding gezongen, hoewel soms ook met orgelbegeleiding. Het latere (huidige) 'Gregoriaanse muziekschrift' is een imitatie van een vroege voorloper van het moderne muzieknotatiesysteem. Oorspronkelijke vormen bestaan daarentegen voor een deel uit zogenaamde neumen.