Creationisme is de opvatting dat het universum en de aarde maar ook alle planten en dieren alsmede de mens hun ontstaan te danken hebben aan een bijzondere scheppingsdaad. Deze scheppingsdaad kan gezien worden als een vrij plotseling en eenmalig gebeuren dan wel als een geleidelijk en voortgaand proces.
Er kan onderscheid gemaakt worden tussen 'bijzondere schepping' en schepping in het algemeen. Van creationisten kan gezegd worden dat ze 'bijzondere schepping' aanhangen. Andere gelovigen gaan weliswaar uit van een scheppende God, maar geloven tevens dat deze niet actief de geldende natuurwetten heeft gebroken van Zijn eigen schepping, teneinde hierin in te grijpen.
Onder invloed van het christelijke creationisme is er ook in de islam een creationistische beweging ontstaan die veel van zijn argumenten hieraan ontleent, hoewel meer het oude aarde creationisme wordt aangehangen. Er zijn echter meer religies die een creationistische leer hebben in overeenstemming met hun eigen heilige geschriften. Zo wordt er bij sommige stromingen in het hindoeïsme op basis van bepaalde teksten in de Veda's ervan uitgegaan dat de aarde 15 miljard jaar oud zou zijn en dat de mens al die tijd al heeft bestaan.